Otomobil ve Sistemleri

Şaft Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri Nelerdir?


Vites kutusu çıkış milinden alınan hareketin diferansiyele iletilebilmesi için kullanılan ara mile şaft denir. Diğer adı kardan mili olan şaft, vites kutusunda oluşturulan döndürme momentini veya torku diferansiyele aktarır. Yapısal olarak genellikle arkadan itişli taşıtlarda bu elemana ihtiyaç duyulsa da şaftlar farklı uygulamalarda, farklı yerler de kullanılabilmektedir. Aşağıda ki şekilde gösterilen arkadan itişli bir taşıtta hareketin vites kutusundan diferansiyele, şaft vasıtasıyla aktarılması görülmektedir.

Şaftın görevleri ise şunlardır:

  • Vites kutusu ile diferansiyel arasındaki bağlantıyı sağlamak
  • Vites kutusunda oluşturulan döndürmen momenti veya hızın diferansiyele, oradan da tekerleklere aktarılmasını sağlamak
  • Yol ve yük şartlarına göre vites kutusu ve diferansiyel arasında esnek olarak çalışmak

Şaftlar, içi dolu veya boş olarak yapılan millerdir. Günümüz taşıtlarında genellikle içi boş mil şeklinde yapılırlar. Millerin içinin boşaltılması hem hafif olmalarını sağlar hem de dayanıklılığı artar. Aynı zamanda, içi dolu millerin ağırlığının fazla olması nedeniyle oluşacak atalet momentleri, çalışmayı negatif yönde etkilemekle birlikte milin eğilme riskini de artırır. Hareket iletimi sırasında istenmeyen ağırlıkların taşınması fazla yüklerin yataklara binmesine yol açar. Kardan milleri (şaftlar) kaliteli çelikten yapılır ve burulma titreşimlerine karşı kauçuk takozlu damperlerle takviye edilir. Şaftın boru kısmının ucuna üniversal mafsalın çatalları kaynakla bağlanmıştır. Daha doğrusu üniversal mafsal istavrozunun bağlanabilmesi için kullanılan çatallar mile sonradan kaynakla tespit edilmişlerdir.

Şaftın titreşimlerden etkilenmemesi için çok iyi dengelenmiş olması gerekir. Direkt hareket hâlinde motor ile aynı devirde dönen şaft, yüksek devirlerde meydana gelebilecek merkezkaç kuvvetlerine karşı koyabilmek için dengelenmiş olmalıdır. Eğilmeler ve dengesizlikler kardan milini tahrip edebilir ve hatta büyük kazalara neden olabilir. Yapımlardan sonra şaftlar, denge tezgâhlarında kontrol edilir ve dengesiz bulunanları yeniden balanslı hâle getirilir. Bazı şaftların üzerinde kaynakla bağlanmış parça ya da parçacıklara rastlanabilir. Bunlar denge için yerleştirilen ağırlıklardır.

Şaftları genel olarak iki sınıfta inceleyebiliriz:

Tek Parçalı Şaftlar: Tek parça milden meydana gelmiştir. Günümüzde kamyon, otobüs vb. ağır hizmet açarlarında kullanılmaktadır.

İki Parçalı Şaftlar: Ağırlık merkezinin yere daha yakın olan otomobil gibi taşıtlarda kullanılır. Şekil 1.2’de iki parçalı şaft görülmektedir.

Yorum Yap

Cevap Yaz!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

To Top
izmir escort